Posts

कक्षा१२ एकाइ ४ पाठ १वर्तमान विश्वका सामाजिक विविधता र विशेसता

 कक्षा१२ एकाइ ४ पाठ १वर्तमान विश्वका सामाजिक विविधता र विशेसता  1. सामाजिक विविधता भनेको के हो? समाजमा विभिन्न जाति, धर्म, भाषा, संस्कृति, र परम्पराहरूको सहअस्तित्वलाई सामाजिक विविधता भनिन्छ। 2. ग्लोबलाइजेशन के हो? विश्वभरिका देशहरू बीच आर्थिक, सांस्कृतिक, र राजनीतिक सम्बन्धहरूको वृद्धि प्रक्रियालाई ग्लोबलाइजेशन भनिन्छ। 3. सांस्कृतिक एकरूपता के हो? विभिन्न संस्कृतिहरू बीच समानता र समायोजनको प्रक्रियालाई सांस्कृतिक एकरूपता भनिन्छ। 4. धार्मिक सहिष्णुता किन आवश्यक छ? धार्मिक सहिष्णुताले समाजमा शान्ति, सद्भाव, र एकताको स्थापना गर्न मद्दत गर्छ। 5. जातीय संघर्ष के हो? विभिन्न जातीय समूहहरू बीच उत्पन्न हुने विवाद र द्वन्द्वलाई जातीय संघर्ष भनिन्छ। 6. सामाजिक समावेशीकरण के हो? सबै सामाजिक समूहहरूको समान सहभागिता र अवसर सुनिश्चित गर्ने प्रक्रियालाई सामाजिक समावेशीकरण भनिन्छ। छोटो उत्तर दिनुहोस सामाजिक विविधता भन्नाले के बुझिन्छ? सामाजिक विविधताको महत्व ५ बुद्धामा चर्चा गर्नुहोस्। सामाजिक विविधता भन्नाले समाजमा रहेका विभिन्न जाति, भाषा, धर्म, संस्कृति, परम्परा, र जीवनशैलीहरूको सहअस्तित्...

कक्षा१२ एकाइ ४ पाठ २ सामाजिक सम्वन्धको विकास र सामाजिक अन्तरनिर्भता

 कक्षा१२ एकाइ ४ पाठ २ सामाजिक सम्वन्धको विकास र सामाजिक अन्तरनिर्भता 1. सामाजिक सम्बन्ध के हो? व्यक्तिहरू बीचको अन्तर्क्रिया र सम्बन्धलाई सामाजिक सम्बन्ध भनिन्छ। 2. सामाजिक सम्बन्धको विकास कसरी हुन्छ? सामाजिक सम्बन्धहरू व्यक्तिहरू बीचको अन्तर्क्रिया, सहयोग, र समझदारीबाट विकास हुन्छन्। 3. सामाजिक अन्तरनिर्भरता के हो? समाजका सदस्यहरू एकअर्कामा निर्भर रहने अवस्थालाई सामाजिक अन्तरनिर्भरता भनिन्छ। 4. सामाजिक अन्तरनिर्भरता किन आवश्यक छ? यसले समाजमा सहयोग, समझदारी, र एकता बढाउँछ। 5. सामाजिक सम्बन्धको उदाहरण दिनुहोस्। परिवार, साथीभाई, र सहकर्मीहरू बीचको सम्बन्ध। 6. सामाजिक अन्तरनिर्भरताको उदाहरण के हो? कृषकले अन्न उत्पादन गर्छन्, जसलाई उपभोक्ताहरूले उपभोग गर्छन्। 7. सामाजिक सम्बन्ध र अन्तरनिर्भरता बीचको सम्बन्ध के हो? दुवै एकअर्कामा आधारित छन्; सम्बन्धले अन्तरनिर्भरता बढाउँछ, र अन्तरनिर्भरता सम्बन्धलाई मजबुत बनाउँछ। 8. सामाजिक सम्बन्धको विकासमा सञ्चारको भूमिका के हो? प्रभावकारी सञ्चारले समझदारी र विश्वास बढाई सम्बन्धलाई मजबुत बनाउँछ। गार्हपत्य,आहवनिय,र विदथ भन्नाले के बुझिन्छ?  गार्हप...

कक्षा १२ एकाइ ४ पाठ ३ जीवन दर्शन सामाजिक मुल्य मान्यता र सामाजिक ब्यावहार

  कक्षा १२ एकाइ ४ पाठ ३ जीवन दर्शन सामाजिक मुल्य मान्यता र सामाजिक ब्यावहार ओटा अति छोटो प्रस्न 1. प्रश्न: दर्शन भन्नाले के बुझिन्छ? उत्तर: प्रकृति, ईश्वर, ज्ञान, विज्ञान, वस्तु, जीवन र चेतनाका सम्बन्धमा विवेचना तथा विश्लेषण गर्ने विद्या।  2. प्रश्न: विश्वदृष्टिकोण भन्नाले के बुझिन्छ? उत्तर: विश्व वा जगतको अवलोकन र विश्लेषण गरी बनाइएको धारणा।  3. प्रश्न: दर्शनको मुख्य क्षेत्रहरू कुन-कुन हुन्? उत्तर: तत्वज्ञान, ज्ञानमीमांसा, सत्वमीमांसा, तर्कशास्त्र, नीतिशास्त्र, सौन्दर्यमीमांसा।  4. प्रश्न: दर्शनको अध्ययनले के-कस्ता क्षमता विकास गर्छ? उत्तर: तथ्यको पहिचान, तर्कको प्रयोग, समालोचनात्मक विचार गर्ने क्षमता।  5. प्रश्न: दर्शनको अध्ययन किन आवश्यक छ? उत्तर: जीवनका उद्देश्य, कर्तव्य र लक्ष्यबारे स्पष्टता ल्याउन।  6. प्रश्न: दर्शनले दैनिक जीवनमा के प्रदान गर्छ? उत्तर: सुसूचित निर्णय गर्ने क्षमता र नैतिक मार्गदर्शन।  7. प्रश्न: समतामूलक दृष्टिकोण भन्नाले के बुझिन्छ? उत्तर: व्यक्ति वा समुदायलाई भेदभाव नगरी समान दृष्टिले हेर्ने दृष्टिकोण।  8. प्रश्न: दर्शनको ...

कक्षा १२ एकाइ ४ पाठ ४ दैनक जीवनमा दर्शनको उपयोगिता

 कक्षा १२ एकाइ ४ पाठ ४ दैनक जीवनमा दर्शनको उपयोगिता 1. प्रश्न: दर्शन भनेको के हो? उत्तर: जीवन र जगत तथा चेतनाको गहिरो अध्ययन गर्ने विधा दर्शन हो। 2. प्रश्न: दैनिक जीवनमा दर्शनको मुख्य उपयोगिता के हो? उत्तर: नैतिक मूल्य र आत्मचिन्तनमार्फत निर्णयमा मार्गदर्शन गर्नु हो। 3. प्रश्न: दर्शनले मानसिक शान्ति कसरी प्रदान गर्छ? उत्तर: आत्मज्ञान र विचारको सम्यक् विवेचनबाट मानसिक शान्ति प्रदान गर्छ। 4. प्रश्न: दर्शनले सही र गलतको भेद कसरी स्पष्ट गर्छ? उत्तर: दर्शनले नैतिक मूल्य र तर्कको सहायताले सही र गलत  स्पष्ट गर्दछ। 5. प्रश्न: दर्शनले सामाजिक व्यवहारमा कस्तो प्रभाव पार्छ? उत्तर: दर्शनले सामाजिक व्यवहारमा समावेशी दृष्टिकोण र सहिष्णुतालाई प्रोत्साहित गरेर प्रभाव पार्छ। छोटो उत्तर दिनुहोस  दर्शन बैज्ञानिक साधनको प्रयोगात्मक विद्या पनि हो, कसरी? कारण उल्लेख गर्नुहोस् 1. तर्क र विश्लेषण: दर्शनमा तर्क, तथ्य जाँच, र विश्लेषणात्मक सोच प्रयोग हुन्छ, जसरी विज्ञानमा प्रयोगशाला परीक्षण वा अवलोकन गरिन्छ। 2. परिकल्पना निर्माण: कुनै दर्शनिक सिद्धान्त अघि सार्दा प्रारम्भिक परिकल्पना बनाइन्छ, जुन ...

कक्षा १२ एकाइ ४ पाठ ५ समुदाएमा आएका परिवर्तन र समाजिक रुपान्तरण

 कक्षा १२ एकाइ ४ पाठ ५ समुदाएमा आएका परिवर्तन र समाजिक रुपान्तरण  1. प्रश्न: सामाजिक रुपान्तरण भन्नाले के बुझिन्छ? उत्तर: समाजका संरचना, मूल्य, मान्यता र व्यवहारमा आउने क्रमिक वा आकस्मिक परिवर्तन। 2. प्रश्न: सामाजिक रुपान्तरण किन आवश्यक छ? उत्तर: सामाजिक न्याय, समानता, प्रगति र समावेशीता सुनिश्चित गर्न। 3. प्रश्न: सामाजिक परिवर्तनका मुख्य कारणहरू के-के हुन्? उत्तर: शिक्षा, प्रविधि, आर्थिक गतिविधि, जनचेतना, कानुनी व्यवस्था, र राजनीतिक परिवर्तन। 4. प्रश्न: सामाजिक रुपान्तरणका सकारात्मक प्रभावहरू के हुन्? उत्तर: समान अवसर, मानव अधिकारको संरक्षण, आर्थिक विकास, र सामाजिक न्याय। 5. प्रश्न: सामाजिक रुपान्तरणका नकारात्मक असरहरू के हुन सक्छन्? उत्तर: सांस्कृतिक मूल्यहरूको क्षति, पारम्परिक सीपको उपेक्षा, र सामाजिक द्वन्द्वको सम्भावना। 6. प्रश्न: प्रविधिगत विकासले सामाजिक रुपान्तरणमा कसरी सहयोग गर्छ? उत्तर: सञ्चार, शिक्षा र रोजगारीका अवसरहरू बढाएर; जागरुकता फैलाएर। 7. प्रश्न: सामाजिक रुपान्तरणमा युवा वर्गको भूमिका किन महत्त्वपूर्ण छ? उत्तर: युवा वर्ग नवप्रवर्तनशील, ऊर्जावान् र परिवर्तनका...

कक्षा १२ एकाइ ३ पाठ ६ संवेग व्यवस्थापन

 कक्षा १२ एकाइ ३ पाठ ६ संवेग व्यवस्थापन (क) संवेग भन्नाले के बुझिन्छ? उत्तर: संवेग भन्नाले मानिसमा उत्पन्न हुने विभिन्न प्रकारका भावनात्मक प्रतिक्रियाहरूलाई बुझिन्छ, जस्तै खुसी, दुःख, रिस, डर, आशा, उत्साह आदि। (ख) संवेग व्यवस्थापन भनेको के हो? उत्तर: संवेग व्यवस्थापन भनेको आफ्ना भावनाहरूलाई नियन्त्रण गर्ने, सकारात्मक रूपमा व्यक्त गर्ने, र उचित तरिकाले सम्हाल्ने प्रक्रिया हो। (ग) किशोरावस्थामा किन सहपाठी समूह महत्वपूर्ण हुन्छ? उत्तर: किशोरावस्थामा सहपाठी समूह महत्वपूर्ण हुन्छ किनभने यसले सामाजिक सीप, भावनात्मक समर्थन, आत्मविश्वास वृद्धि, तथा सकारात्मक र नकारात्मक व्यवहार सिक्ने अवसर प्रदान गर्छ। (घ) योगाभ्यासमा के के पर्दछन? उत्तर: योगाभ्यासमा ध्यान, प्राणायाम (साससम्बन्धी अभ्यास), शारीरिक व्यायाम (आसन), मानसिक सन्तुलन सुधार गर्ने प्रविधिहरू, र आत्मचेतना अभिवृद्धि गर्ने अभ्यासहरू पर्दछन्। (ङ) संवेग व्यवस्थापनका प्रमुख तत्वहरू के-के हुन्? उत्तर: आत्मचेतना, आत्मनियन्त्रण, सहानुभूति, सामाजिक सीप, र सकारात्मक सोच। (च) संवेग व्यवस्थापन किन आवश्यक  छ? उत्तर: यसले तनाव कम गर्छ, राम्रो...

कक्षा १२ एकाइ ३ पाठ ५

 कक्षा १२ एकाइ ३  पाठ ५ 1. प्रश्न: आत्मबोध भनेको के हो? उत्तर: आफ्ना विचार, भावना, र कार्यहरूलाई आफ्नै मूल्य र मान्यतासँग तुलना गरी मूल्याङ्कन गर्ने प्रक्रिया। 2. प्रश्न: आत्मबोधको दुई महत्त्व के-के हुन्? उत्तर: १) आफूलाई अरूको दृष्टिकोणबाट हेर्न मद्दत गर्छ। २) आफ्ना संवेगहरू नियन्त्रण गर्न सहयोग पुर्‍याउँछ। 3. प्रश्न: आत्ममूल्याङ्कन भन्नाले के बुझिन्छ? उत्तर: आफ्ना कार्य र तिनका परिणामलाई विश्लेषण गरी मूल्याङ्कन गर्ने प्रक्रिया। 4. प्रश्न: आत्मबोधका दुई तरिकाहरू के-के हुन्? उत्तर: १) ध्यान गर्ने। २) लेखन गर्ने। 5. प्रश्न: आत्ममूल्याङ्कनको महत्त्व के हो? उत्तर: आफ्ना कमीकमजोरी पहिचान गरी सुधार गर्न मद्दत गर्छ। 6. प्रश्न: आत्मबोधले व्यक्तित्व विकासमा कसरी सहयोग गर्छ? उत्तर: आत्मविश्वास बढाई र स्वतन्त्र चिन्तनको विकास गरी। 7. प्रश्न: आत्मबोध सिप विकास गर्न के गर्नुपर्छ? उत्तर: ध्यान, लेखन, र मनोमापन परीक्षणहरू अपनाउनुपर्छ। छोटो उत्तर दिनुहोस आत्मबोधका प्रकार र महत्व उल्लेख गर्नुहोस आत्मबोधका प्रकारहरू: 1. आन्तरिक आत्मबोध: आफ्नै भावना, विचार, र विश्वासहरूको गहिरो समझ। उदाहरणका ला...